Ik ben als docent elektrotechniek werkzaam geweest bij de toenmalige HTS Zwolle, nu ‘School of Engineering and Design’ van Hogeschool Windesheim.
Bij indiensttreding in 1961 werd mijn hoofdtaak het beheer van het laboratorium Energietechniek en het verzorgen van de practica in dat lab.
Later kreeg ik een meer ‘missionaire taak’ en verzorgde ik lessen ‘Elektrotechniek voor niet-elektrotechnici’ bij de Studierichting Werktuigbouwkunde.
Met de introductie van numeriek gestuurde gereedschapswerktuigen ontstond  bij de studierichting Werktuigbouwkunde behoefte aan specifieke scholing ‘Besturingstechiek’, naast ‘Computerkunde’.
Vanaf het midden van de 70er jaren was ik in de gelegenheid een laboratorium Besturingstechniek op te zetten en uit te bouwen. Ik verzorgde de theorielessen en gaf leiding aan de practica.
Als apotheose wonnen wij in het jaar van mijn VUT (1994) met een vijftal afstudeerders Electrotechniek-Werktuigbouw de hoofdprijs van een wedstrijd ‘besturingstechniek’, die door het bedrijf OMRON Electronics B.V.  was  uitgeschreven onder de Hogescholen in Nederland.
Wij verdienden een onvergetelijke reis naar Japan.

In het lab Besturingstechniek ben ik begonnen met ‘pure’ Digitale techniek. Er werd gewerkt met losse bouwstenen AND-, OR-, NAND- en NOR-poorten, Schakelaars en LED-indicatoren. Ook met Fluidics  voerden we experimenten uit. Hydraulische componenten hebben we in die jaren niet in onze practica  gebruikt, vanwege de gevreesde smeerboel (!).
In goede samenspraak met de studierichting Elektrotechniek wisten we de directie ervan te overtuigen dat er ook ‘echte’ computers nodig waren.
Zo kwamen we tot de aanschaf van deze single-board computers.
De eerste exemplaren werden afgeleverd als printplaat en met een zak vol componenten; met de assemblage van de allereerste was ik mooi een poos druk !
Om ‘sturen’ en ‘regelen’ inzichtelijk te maken hebben we in eerste instantie I/O-boards gemaakt, met LED’s in ‘verkeerslicht-opstelling’ en switches als pseudo-verkeersdetectoren.
Al snel werd een speelgoedautootje geprogrammeerd bestuurbaar gemaakt en bouwden we een voertuigje met botsdetectoren  wat dan obstakels moest omzeilen door trial and error.

Na één jaar kwamen de EUROCOM’s  tot onze beschikking. Geen wezenlijke verandering ten opzichte van de MEK 6800 kits, maar duidelijk meer student-proof. De EUROCOM’s waren voorzien van een bus-connector, dus moesten de I/O-units wel aangepast worden.
Een voordeel was dat er bijpassende I/O-units beschikbaar kwamen, maar ja die hadden alleen één rijtje rode LED’s en geen verkeerslichtjes.
Bij de studierichting Elektrotechniek werd intussen ook en vooral gebruik gemaakt van het LABBUS-systeem; dat werd voor de werktuigbouwers te duur gevonden.
Bij elektrotechniek werden diverse programma’s op LABBUS ontwikkeld, die dan ook weer uitgevoerd konden worden op de EUROCOM’s.
De inmiddels al weer ‘achterhaalde’ Exidy Sorcerer  (Basic ® Algol ® Pascal) werd vervolgens uitsluitend nog gebruikt als terminal, om de bij elektrotechniek ontwikkelde programma’s remote te ontvangen.

XPC – computer

Het laboratorium Besturingstechniek breidde zich meer en meer uit. De standaard-proefopstellingen bestonden uit autonome PC’c met een Cintech-interface en daarbij allerhande apparatuur voor het uitvoeren van min of meer levensechte experimenten.
Er werd niet langer geprogrammeerd in Assembler, maar in Turbo-Pascal ook om een betere aansluiting te hebben met de lessen Informatica (veel sterker gericht op wiskundige toepassingen).
Mijn streven is altijd geweest de studenten te prikkelen tot het aanpakken en oplossen van praktische problemen uit hun eigen belevingswereld, waarbij voor de ‘fantasielozen’ standaard experimenten op de rol stonden. De echt nieuwsgierigen konden ook experimenteren met een robotje, met een XYZ- coördinatentafel (teken eens een cirkel !) of met FESTO elektro-pneumatische aparatuur.
Ter illustratie van de mogelijkheden is mijn privé XPC-computer (mijn eerste PC met een HD !) uitgebreid met een FABRIEK.
De FABRIEK bestaat uit een houtje-touwtje constructie, via solid-state-relais aangesloten op de printerpoort van de PC. Geprogrammeerd in Tubo-Pascal stuurt een stappenmotor een object van A naar B en vice versa, met instelbare delay’s.

ACORN Electron

In 1983 leverden twee van mijn studenten hun laboratorium-verslagen in, keurig geprint en voorzien van strakke schema’s en prenten. Hoe ze dat zo mooi hadden kunnen maken ?
Ze bleken allebei te beschikken over een (voor die tijd) uitzonderlijk fraaie computer en ze hadden software verworven en die aangepast aan hun behoeften (BASIC-programmering).
De grafische mogelijkheden van de machine waren fenomenaal en er kon zelfs in kleuren gepresenteerd worden door een KTV op de computer aan te sluiten.

In 1984 werd door mij ook zo’n apparaat aangeschaft.
Zwaarst wegende overweging: geen correctielinten, -velletjes of –vloeistof meer nodig.
De basale machine had alleen een cassette-interface, een monitor-uitgang en een TV-uitgang.
Dus alras uitbreiding met de ‘ACORN-Plussen’, te weten een printer-interface en een heuse FDD.
Deze configuratie is door mij zeer intensief gebruikt als tekstverwerker, als BASIC-trainer, en ‘en passant’ ook als spelletjes-machine.
Alle gegenereerde dictaten, tentamens en lab-instructies opgestapeld vormden een stapel van méér dan een meter.

Deze machine werd na ongeveer 5 jaar vervangen door een DOS-machine met WordPerfect als tekstverwerker. Dat was nodig om teksten uit te kunnen wisselen tussen de thuiswerkplek en de beroepswerkplek, waar deze tekstverwerker tot norm was gesteld.

Zwolle, 12 september 2009
Ing. D.F. van Woerdekom