Header image  
Exidy  
 
    home


Exidy Sorcerer

The Exidy has a special place in the collection, as it was my first computer. Unfortunaly it ended on the scrapyard in the 80s, nowadays there are hard to find and I own a few sorcerers.

The good news is that I now own 9 (NINE!) Exidy Sorcerer's of with 2 are boxed, one is the first model, the Compudata version. Also a few different disk drives, software lots of books. Please take a look around.

Questions and answers about the Exidy Sorcerer

As a early adept of this computer, I used it a lot and got a lot of knowledge of this system. Frequently I get emails questions about using the computer. Instead of answering the same questions again, I will start here a FAQ. So if you have any other questions, please mail me.

How to boot from disk?

The only way to boot a disk is from the monitor. If you booted the Exidy with a cardridge, go to the monitor (in Basic use the command BYE). For the explanation it's easier without a ROM pac. If you own a 48Kb Sorcerer, the monitor will show the top of RAM, which is without a disk controller BFFF. If you use hardsectored drives (which is with the S100 bus mostly) this address is BBFF, i.e. the ROM with the bootsoftware starts at BC00. Now you can boot with the > GO BC00 command. When using soft sectored drives the top of RAM is a bit higher BEFF. Booting will go by > GO BF00. I have the disks for 77 tracks hard sectored drives (the only format as far as I know with 16 holes). From the soft sectored disks, I only have the 77 tracks version. I know a 30 and 40 track version exists, please help!

You have a nice collection of Exidy Sorcerer software, I want that too!

Hee, hee, takes a time to collect and to transfer. I will am willing to share them with you. Reason that I didn't put it on the site is that I saved them as a .wav file, and we all know how big there are. Please send me a email and we work something out.

Will you put the manuals on line?

Yes, I will. First they have to be scanned (duh). Due to a lack of time, it is in progress.

I have something to trade, do you want it?

Yes, please! I have an long wishlist, especially user magazines, software (as on tape as disk), various books (Sorcerer's bres by Arrington), various BIOS versions, the development pac, the 30 track disk drive, the 40 track drive, probably a lot more, but I really have no clue of what exist.

The difference between model I (DP1000-1) and model II Sorcerer (DP1000-2)

The first edition of the Sorcerer was limited, memory got be expanded to 32Kb, the second model to 48Kb. Also, the printboard is completly different as you can see in the pictures below. That's it! Although the colour of the case is a bit different, the keyboard, connectors are identical. Sorcerer I had a hardware problem causing rs232 idle to be a space (+9v) instead of mark (-9v). Fixed in Sorcerer II.

What are the differences with the Dynasty Smart-Alec?

This is something which I wondering myself for a couple years, until now.. many thanks to Steve from oldcomputers.net !!

As you can see in the pictures, the serial number plate is a little bit different, and so is the copyright message from the BIOS rom.

Bootflop Exidy CP/M 2.2 CBIOS 1.92 Serialno.: 419 (80 tracks SS DD)

Various documentations from the U.K. added

from Daniel Reeves was so kind to send a lot of intresting documentations, which can be downloaded here. Thanks alot Dan!!!

Arrington Software Service catalogue front(JPG)

Arrington Software Service catalogue Missile Defense and Military Encounter(JPG)

Arrington Software Service catalogue Upgrades, Circus, Cassette files, Cross Reference, Screen Genie(JPG)

Arrington Software Service catalogue Music System I, Piano Player, Music System II, Jukebox, Song Files, Double Port(JPG)

Arrington Software Service catalogue Graphics Package I, Graphics Package II, 2716 EPROM burner, Database System II, Cubes(JPG)

Arrington Software Service catalogue Jail Breakout, Qubic, Artillery, Concentration, Othello, Horserace, Bruce Chess, Space Trek, Chomp(JPG)

Arrington Software Service catalogue Joysticks, Dybug Tool, Character Generator, Screen System(JPG)

Ensign Software Service catalogue front Astro Attacker(JPG)

Ensign Software Service catalogue Character Generator, Exec-a-sketch, Superx editor, 27126 EPROM burner, Machine code tutorial, dybug tool, sorcery brews, disassembler, joysticks, double port(JPG)

Ensign Software Service catalogue Militairy encounter, Maze killer, Cubes, Missle Defense, Bruce Chess, Space Trek, Sorcerer Invaders, Circus(JPG)

Ensign Software Service catalogue Music System II, various Song Files, Chomp, Sorcerer Galaxians(JPG)

Price List of the Exidy Sorcerer U.K. Liveport Ltd(JPG)

Suppliers letter(JPG)

Manual from the game Starbase Hyperion (c) 1980 by Quality Software(PDF)

Appendix by Starbase Hyperion the Battle Manual(PDF)

How to copy (tranfer) Exidy disks to the PC?

Freek Oost has written an excellent article, which can be found here.

Which manuals do you have for the Exidy Sorcerer?

I've tried to make a list, here we go:

ROMPAC - testpac for 5 1/4" disk drives (PDF)

Howard Arrington fantastic book Sorcery Brews (PDF)

BEXT8 - the famous Basic extention from the ESGG (PDF)

Handleiding bij de Word Processor Pac versie 1 (PDF)

KISS 2 programma (PDF)

Standard Monitor 1.3 A. van Montfort en J.M.L. Gielen (PDF)

Standard basic for the Sorcerer
Exidy CP/M, Software Manual January 1980
CP/M System Alternation guide
ED: a context editor for the cp/m disk system user's manual
CP/M dynamic debugging tool (DDT) user's guide
CP/M assembler (ASM) user's guide
Exidy's cbios users guide version 3.0 copyright (c) 1980 exidy inc.
EXCAS and EXBASIC reference manual
Basic conversion routines RM2EX ROM2DSK EXT2DSK version 1.0
Disk utility package version 1.0 february 1980
Z80 software development system version 2.1 (PDF)
Bedieningscursus / Exidy Sorcerer (Trend-shop)
Exidy CP/M Software Manual January 1980
CP/M interface guide
CP/M system alteration guide
ED: a context editor for the CP/M disk system user's manual
CP/M dynamic debugging tool (DDT) user's guide
CP/M assembler (ASM) user's guide
Exidy's CBIOS users guide version 3.0 january, 1980
Exidy's EXCOPY users guide version 2.0
BASCNVRT disk utility version 1.1 january 1980

Z-80 software devlopment system version 2.1 (PDF)

Sorcerer Tech Notes January 1981 (PDF)

Sorcerer Software Manual April 1979 (PDF)

Sorcerer Software Manual Expert verie (PDF)

Monitor 1.1 Update December 1980 (PDF)

Sorcerer Technical Manual (PDF)

Development Pac Users Manual (PDF)

CP/M manuals (c) compudata
EXCAS and EXBASIC reference manual (c) compudata (part1) (part2)
Z80 software development system (c) compudata
standard basic for the sorcerer licensed by compudata
a guided tour of personal computing (PDF)
a short tour of basic (PDF)
all dutch issues of esgg
software internals manual for the sorcerer by Vic Tolomei (PDF)
Macrotronics S80 Ham interface for the sorcerer microcomputer user guide (c) 1979 Ronald Lodewyck
Praktijkwerkboek Exidy tekstverwerker/file-beheer onder CP/M door Ben van Veen / Joke Bakker (c) 1985 Kollektief RASP
Disk Utility package version 1.0 february 1980
Drawings of mainboard Exidy Sorcerer II date 12-6-79 (11 sheets)
S-100 Expansion unit technical manual (PDF)
CP/M - an introduction to cp/m features and facilities
ED: a context editor for the CP/M disk system user's manual
CP/M assembler (ASM) user's guide
EXCAS and EXBASIC reference manual
Z-80 software devlopment system version 2.1
Software Manual Exidy (c) Expert
Technical Manual Exidy Sorcerer 2 (c) Expert
Spellbinder (c) Compudata Belgium s.a.
Pascal/MT Release 3.0 User's guide (c) Expert
Handleiding Superschaak voor uw Exidy Sorcerer (c) Expert
spelprogramma's 1.1 (c) 1979 Expert Nederland B.V.
Micro dynamics presenteert.....
flyers from Northamerican software for new software for the exidy sorcerer
Zelfstudie voor tekstverwerking door P.M.M. van Tol (word processor pac) versie 1.1 februari 1982 (c) compudata benelux b.v.
Sorcerer software manual (green cover)
Floppy disk subsystem operators manual
Word processor pac: a professional word processing system for the sorcerer computer, second edition (c) Compudata
Exidy Sorcerer rn basic - inleidende cursus gestructureerd programmeren in basic en disk-basic door Nok van Veen en Bob Albrecht, Don Inman, Ramon Zamora (c) Academic Service
Exidy Computer Systems, flyer from Expert Nederland B.V.
Microsoft cobol-80 documentation (c) Compudata benelux b.v.
Pascal/MT (c) 1979, 1980 MT MicroSYSTEMS (c) Compudata benelux b.v.
Microsoft utility software manual (c) Microsoft 1978 (C) Compudata benelux b.v.
Handleiding tekstverwerkingsprogramma (c) Compudata benelux b.v. versie 1.1 mei 1980
Original software:
Astronaut  (c) copyright 1979 expert nederland b.v.
Read-write 83 (c) Gielen computerservice
ExyFS (c) Gielen computerservice
Basicode 1 (c) NOS Hobbyscoop
VIERR (c) 1980 by P.J. de Bruin
Voodoo Castle Adventure (c) Creative Computing Software
CADAS (c) 1980 by R. Stafford Global Software Network
PLOT (low res) and (high res) (c) 1979 by quality software
Sorcerer touch-type-tutor by Roy Mercer (c) System software
Basic Compiler  ver 1.2 copyright (c) november 1982 system software
ESGG (Exidy Sorcerer Gebruikers Groep) Tapes 1,2,3,4,5,6,7,8,10,11
 

 

European Sorcerer Club ESCape Twenty-One (PDF)

European Sorcerer Club ESCape Twenty-Seven march 1982

Compudata financiele administratie versie 2.7CS

Handleiding fakturering ten behoeve van een exidy sorcerer versie 2.7

Compudata’s CP/M Manuals

EXCAS and EXBASIC reference manual

Spellbinder versie 5.12 handleiding (DataUnion software)

Devsys development system © Caicom BV gebruikershandleiding rev.1 17 aug. 1983

Sorcerer handbook deel 1. Een eerste kennismaking deel 2. Programmeren in basic © 1979 Expert-Nederland

SP-DEBUG Switch Pack Program Loader (SSPL) van Gebr. Van Montfort

Exidy Sorcerer dutch usersgroup ESGG

I transfered a lot of old tapes of the ESGG (Exidy Sorcerer Gebruikers Groep) and other software to the PC format. This means that they can be loaded from the MESS emulator on the PC. For those who wondered how it's done: a tape recorder is connected to the Compudata Sorcerer. The original Exidy suffers from oxidation on the tulip plugs which are used by the tape device. I used the Monitor 800 from the brothers van Montfort, which performs better with serial I/O. You can load from tape with command > LO. Switching between 1200 baud > SE T=0 or 300 baud is > SE T=1. If the file is read succesfully, i.e. without the CRC ERROR, the header shows some usefull information. Besides of course the file name (5 characters uppercase only), an ASCII character to identify the type of file. This can be changed by using the command SE F= followed by the hexadecimal ascii code. The block size, the startadress (01D5 is from a Standaard basic program) and the GO adress to start the program. The use of it, when you load a program with the > LOG command, after a succesfull load the program will automatically start at this address. This can be changed by the command SE X= .The endaddress can be calculated as:begin address+block size-1. I connected the Exidy to the PC with an audiocable. Saving it to tape (in this case to the PC) is using the command > SA NAME BEGINADDRESS ENDADDRESS. The settings with the SEt command will be included. The following files are already transfered, I hope many more will follow, but many tapes result in the awkward CRC error. Besides, I don't own all ESGG tapes, I miss number 9, after everything after the 11th release. I have no clue how many exists. Any help would be much appreciated.

Esgg tape 1:
COPIE, CRC, INFO1, INFO2, INFO3, INFO4, LINK, HERN, EDIT, GRAMA, HXDMP, SCRN, GETAL, KARAK, STELS, DEHEB, KLNDR, SOLI2, FIN3, ANVAS, VERGR, GETRA, HELP, CMCSC, DEMO1, CHECK, BEEST, MEMRY, TOREN, MATCH, BLBOX, ZOZ, GELUK, SINUS, FUNCT, WORM, HALLO, GOPMA, SYNON, JACP2, REKHU, VRAHU, BACCA, END2B, WENS, STRNG, OMWIS, MOL, LUC23, SLALO, MIND1, BOTER, LSPEL, LENEN, NSORT, MIND2, DEDAG, AFTEL, HEXAP, OORLG, MASTM, KLCOD, BURGO (CRC ERROR), PRACE, KENO, HURKL, ART3, BACRA, BIDEC, ZDOOS, TEKGR, WED6, BOBST, BOWL1, MAAND, SORGR, UPGER, HERNR, WEGSL, BOGA, AFSTD, CURSB, NIM1, NIM2 (CRC ERROR), DOOLH, WOORD, JACKP, ACIGO, MMIND, QUIZ, BIORI, BATCR, RAAD, MIND, KLAVJ, EINDE, END2A

Contributed by Hermine Bakker; she also wrote the Basicode implementation for the Sorcerer, she is a legend. Also big props to mister J.H.A. Warnitz for making the ESGG tapes. What a bunch of work!

ESGG tape 2 (completly!)

INTRO, ESREG, CRC, INFO1, COPIE, INFO2, LINK, INFO3, HERN, INFO4, EDIT, GRKN, GRFMA, HISTA, MORSE, HCCL, LOTEK, SIMPL, INTGR, REKEN, LU, WAPBV, DISAS, CODE3, SPVZ1, CALD2, HIGH2, AUTOF, HIREB, CALDR, DHOF3, EDITO, LINK 2DE, GELUK, SINUS, FUNCT, WORM, HALLO, GOPMA, SYNON, JACP2, REKHU, VRAHU, BACCA, END2B

ESGG BANDJE 3: (This one is completly transfered!)
COPIE, CRC, ESGG3, INDEX, LHTKR, RUAUT, LKRAN, LOGTA, TEKST, CHKSM, KASSA, RENUM, CURAD, LETOM, PLOT1, PLOT2, SINUS, CROSS, HOBBY, FILE, FUTUR, PRINT, LOTTO, TEXT2, POST1, GRAF8, MIJN, MIJNA, KOPIE, INFO, UNBES (MACHINETAAL), UNBES (BASIC VERSIE), TP000, INFO2, DEGET, PORTF, QUEST, CHECK, USWAR, HANGM, KINGD

ESGG tape 4 (completly)

INDEX, COPIE, CRC, ESGG4, ESGGW, INFOM, MOVE, KIJK, DEMO, DATA, SORGL, INFMO, MORS2, MOVE, RBY48, ONTBI, BESLI, MAD, DAIKL, UITLB, BASCO, UITLR, PRINT, PRINT, CODE1, CODE0, MNERR, PLOTC, PLOTP, UITLR, RELO, CALC1, CMCSB, SLOOP, MAFOT, BICOL, BICO2, TKLOK, TKLO2, SCRAD, CLOCK, EINDE

Esgg bandje 5: (completly!)
INDEX, ESREG, VRIES, MODIS, RELOC, INFO, TINY, INFO2, UITLG, PASEN, INFO3, BASEX, LADER, INFO4, PASCL, LEES, WPF1, HANOI, SORT, DCODE, GGD, RPN, ANDER, PRIEM, HORST, ADRES, SNAAR, LOPEN, PULS, KIJK, DEMO, DATA, INFZW, REKOR, BINGO, YATHZ, MACHI, INDEX-5A, ADRES-5A, INFO2-5A, ORDER

ESGG tape 6 (complete!)

ESGG, INDEX, SIST, SIS21, DISA1, DISA2, BAMA4, DAPO5, DAPOT, BCODE, BCMZK, CALL1, CALL2, SOBAS, SOBA2, FAKT0, WORTL, RENTE, QTHLR, SAT1, SAT2, ZLAND, PGRAF, ELONT, MFOTO, GRGET, GRGT2, BREUK, ETOLK, LETRD, ZOEKW, RDGET, KALDG, PASEN, UITSM, CNTKW, KREET, MAGVK, BAMBI, EINDE

Intresting collection of software from Eeltje de Vries; deep respect how he ported Tiny Pascal and Tiny Basic to the Exidy.

ESGG tape 7 (also complete!)

ESGG7, INDEX, PGMAK, CONVT, DISAS, BESMU, FILTR, POLYN, DHINF, DRIEH, HDREK, BRUTO, ABONN, EXAMN, ROMCY, WORD2, WRDMA, JACP2, ACIG2, HAIKU, OLIFT, NIM3,

OVERH, RVRSI, SNOPY, KERFA, UITBR, DEMT1, DEMT2, EINDE

 

ESGG tape 8 (also complete!)

ESGG 8, INDEX, JRVBG, G7571, JRVBE, E7581, ENGRA, LGRAF, ENGRI, IGRAF, LIREC, HUUR1, HUUR2, BIORG, SORT, VRZAM, EMIGR, ANALY, LGED2, HANGX, KALDR, KARAK,

LETTR, SIMON, FILT2, VD81B, BESC0, BESC1, BESC2, BESC3, BESC4, BESC5, BESC6, BESC7, BESC8, BESC9, BESCA, BESCB, BESCC, BESCD,

BESCE, BESCF, BESCG, BESCH, BESCI, EINDE

ESGG tape 9 (complete)

ESGG, INDEX, BEGIN, LEES, INFO0, PASCL, INFO1, INFO2, INFO3, INFO4, INTER, TRANS, EDIT, TIPOS, TIPOS,

DCODE, ANDER, VERG, WPF, GGD, RPN, PRIEM, HORST, FIBON, PARTI, MACHT, Macht, PAARD, QUEEN, INOUT,

MORSE, MORS1, MORS2, PLOT, TRS80, DEMO, PERM, HANOI, PYTH, VKV, FACIE, BENCH, EINDE

 

ESGG tape 10 (complete)

ESGG, INDEX, DRIVR, MX80, MX80 DRIVER, MX802, MX802 DRIVER, MX80G, MX80G DRIVER, TX80, TX80 DRIVER, OKI80, OKI80 DRIVER, GP80M, SEIKO DRIVER, MORSE, MORTR,

NRLOG, ASPEC, GASW, LANDV, VGR4X, INVRS, BEST, RTB48, RTB32, RTB16, BESTT, RNUMT, TES31, TES33, TES40, TES43, BEELD, BIOPK, RADIX, SCHYF, CALCU,

MMIND, KLOK, INFO, COPIE, EINDE

 

ESGG tape 13 (complete)

P, SNSPL, SNSPT, ESGG, index, WPF-F, DATAC, P, TES51, SNSPT, SNSPL, BIKOL, TES55, TES56, TES57, PREM,

DEMO, DPLOT, MEMOR, TGAME, F1DRV, BOOL, BRIDG, CHASE, CONC, DSASM, FXEX, GFISH, INVER, KING, LAIR, LASER,

LINE, MAZE, MAZE, MORSE, PLFUN, QUEST, REVER

 

ESGG tape 15 (complete)


ESGG, index, WPF-F, ASMBL, EDTV1, TAPE, SCRN, FILL, CONVN, FILE, FILL, FLMLP, CARPE, OTHEL,

BIO, WPF-F, DISAS, LOADR, KLOK, HORLG, ROOST, ENGR2, ENGR3, LABEL, JOTAL,

POSTR, AXB, CONVS

 

ESGG tape 17 (complete)

ESGG, index, AVOID, EVADE, WPF-F, FLITE, ELIZA, ZAP, ROSE, QUANT, DUMAP, KEYBD, DUNG2, WPF-F,

G10XM, WPF-F, JP80, LPEN1, LPEN2, LPEN3, LPEN4, LPEN5, PIONL, Getal, BESLI, WOORD, DAG,

JSC, HERT, SPRK, WRDSP, EINDE

 

VARIOUS:


Military Entounter by David Ittner, Copyright © 1981 by Global software network


Martian Invaders by James Albanese, Copyright © 1980 by Quality Software


FORTH for SORCERER by James Albanese, Copyright © 1980 by Quality Software
Basic compiler ver 1.2 ©  November 1982 System Software 32K and 48K version
Sorcerer Touch-Type-Tutor by Roy Mercer © System Software
PLOT : a plotting system for the Exidy Sorcerer by Vic Tolomei © Quality Software
Joysticks © 1980 by H. Arrington Global software network (BRICK, BLOCK en JOYST)
VIERR – vier op een riij © 1980 by P.J. de Bruin
BCODE – Basicode 1 translation code voor de Exidy Sorcerer

CADAS © R.J.V. Stafford global software network

ExyFS © Gielen computer service


Voodoo Castle Adventure CS-5006 by Scott Adams © 1978 by Creative Computing

If you have more tapes, I would love to trade. Please send me an email.

Also I love _love_ to have copies of their disks.

Exidy Sorcerer user magazines

The following Exidy Sorcers user mags are in my position, I hope that the both are complete, but most likey, many more exist. If anyone can help me on those (or even other user clubs) it would be highly appreciate. No need for the originals, scans or copies are also very welcome! Thanks, gerben

(thanks to Mike McGrath)

The Sorcerer's Apprentice

Vol. 1, No. 1 May 1979 (PDF)

Vol. 1, No. 2 July, 1979 (PDF)

Vol. 1, No. 4 September, 1979 (PDF)

Vol. 2, No. 1 April 1980 (PDF)

Vol. 2, No. 4 Augustus 1980 (PDF)
Vol. 2, No. 5 OCT-NOV 1980 (PDF)
Volume 3 Number 1 Jan 15, 1981 (PDF)
Volume 3 Number 2 Mar 1, 1981 (PDF)
Volume 3 Number 3 Apr 15, 1981 (PDF)
Volume 3 Number 4 June 1, 1981 (PDF)
Volume 3 Number 5 July 15, 1981 (PDF)
Volume 3 Number 6 Sept 1, 1981 (PDF)
Volume 3 Number 7 Oct. 15, 1981 (PDF)
Volume 3 Number 8 Dec. 1, 1981 (PDF)

Apprentice, Volume 4, Number 1 (Jan. 15, 1982) (PDF)

Apprentice, Volume 4, Number 2 (Mar. 1, 1982) (PDF)

Many thanks to Jim for the 2 issues of the the Sorcerer's Apprentice.

On his site you can find a usefull program to make CUTS tape files.

The Exidy Monitor (PDF)

January 30th, 1980 Volume I, Issue VIII (PDF)

Port FE Sorcerers Users' group (Toronto)

January 13, 1981 (PDF)
February 1981 ISSUE (PDF)
March 1981 ISSUE (PDF)
April 1981 ISSUE (PDF)
May 1981 ISSUE (PDF)
June 1981 ISSUE (PDF)
July 1981 ISSUE (PDF)
Aug 1981 ISSUE (PDF)
September 1981 ISSUE (PDF)
October 1981 ISSUE (PDF)
November 1981 ISSUE (PDF)
December 1981 ISSUE (PDF)
1982 ISSUE (PDF)
February 1982 ISSUE (PDF)
March 1982 ISSUE (PDF)
April 1982 ISSUE (PDF)
May 1982 ISSUE (PDF)
June/July 1982 ISSUE (PDF)
August 1982 ISSUE (PDF)
September 1982 ISSUE (PDF)

Port FE tape library (Northamerican Software flyer) (PDF)

Port FE policy regarding library tapes (PDF)

(met dank aan Lucien Stevens)

The SCUA (Sorcers Users Group Australia) Yearbook nummer 2 (PDF)

EUROPEAN SORCERER CLUB (demo mag?)

Stichting ESGG Bulletin (NB Ik heb alleen de Nederlandse versies)
twee-maandelijks periodiek van de Exidy Sorcerer Gebruikers Groep

12/3/83 flyer
NUL-nummer februari 1982
jaargang een, nummer EEN/1982 (PDF)
jaargang een, nummer TWEE/1982 (PDF)
jaargang een/01.08.1982 nummer DRIE/1982 (PDF)
jaargang een/01.10.1982 nummer VIER/1982 (PDF)
jaargang een/01.12.1982 nummer VIJF/1982 (PDF)
jaargang een/01.02.1983 nummer ZES/1983 (PDF)
jaargang een/01.04.1983 nummer ZEVEN/1983 (PDF)
jaargang twee/01.06.1983 nummer 8 (PDF)
jaargang twee/01.08.1983 nummer 9 (PDF)
jaargang twee/01.10.1983 nummer 10 (PDF)
jaargang twee/01.12.1983 nummer 11 (PDF)
jaargang twee/01.02.1984 nummer 12 (PDF)
jaargang twee/01.04.1984 nummer 13 (PDF)
jaargang drie/01.06.1984 nummer 14 (PDF)
jaargang drie/01.08.1984 nummer 15 (PDF)
jaargang drie/01.10.1984 nummer 16 (PDF)
jaargang drie/01.12.1984 nummer 17 (PDF)
jaargang drie/01.02.1985 nummer 18 (PDF)
jaargang drie/01.04.1985 nummer 19 (PDF)
jaargang vier/01.06.1985 nummer 20 (PDF)
jaargang vier/01.08.1985 nummer 21 (PDF)
jaargang vier/01.10.1985 nummer 22 (PDF)
jaargang vier/01.12.1985 nummer 23 (PDF)
jaargang vier/01.02.1986 nummer 24 (PDF)
jaargang vier/01.04.1986 nummer 25 (PDF)
jaargang vier/01.06.1986 nummer 26 (PDF)

jaargang vijf/01.08.1986 nummer 27 (PDF)

jaargang vijf/01.10.1986 nummer 28 (PDF)

jaargang vijf/01.12.1986 nummer 29 (PDF)

jaargang vijf/01.02.1987 nummer 30 (PDF)
jaargang zes/01.06.1987 nummer 32 (PDF)
jaargang zes/01.08.1987 nummer 33 (PDF)
jaargang zes/01.08.1987 nummer 34 (PDF)
jaargang zes/01.12.1987 nummer 35 (PDF)
jaargang zes/01.02.1988 nummer 36 (PDF)
jaargang zes/01.04.1988 nummer 37 (PDF)
jaargang zeven/01.06.1988 nummer 38 (PDF)
jaargang zeven/01.08.1988 nummer 39 (PDF)
jaargang zeven/01.10.1988 nummer 40 (PDF)
jaargang zeven/01.12.1988 nummer 41 (PDF)
jaargang zeven/01.02.1989 nummer 42 (PDF)
jaargang zeven/01.04.1989 nummer 43 (PDF)
jaargang acht/01.06.1989 nummer 44 (PDF)
jaargang acht/01.08.1989 nummer 45 (PDF)
jaargang acht/01.10.1989 nummer 46 (PDF)
jaargang acht/01.12.1989 nummer 47 (PDF)
jaargang acht/01.02.1990 nummer 48 (PDF)
jaargang acht/01.04.1990 nummer 49 (PDF)
jaargang negen/01.06.1990 nummer 50 (PDF)
jaargang negen/01.08.1990 nummer 51 (PDF)
jaargang negen/01.10.1990 nummer 52 (PDF)
jaargang negen/01.12.1990 nummer 53 (PDF)
jaargang negen/01.02.1991 nummer 54 (PDF)
jaargang negen/01.04.1991 nummer 55 (Last edition) (PDF)

Overzicht diskette software deel 4 (PDF)

(PDF) means that I have made a scan file of it, unfortunally I can't put them on the site, the provider won't let me. However, if you drop me an email, I will send them to you.

As you can see, I added a few to the site, have fun!!

S. Land – Databus oktober 1980
Tips voor Sorcerer
In dit artikel komen twee onderwerpen aan de orde, die bij de meeste Exidy-Sorcerer gebruikers problemen geven. Het betreft de CLEAR statement en het aantal karakterposities dat een printer, gekoppeld aan een Sorcerer, gebruikt.

Allereerst de CLEAR-statement, waar- over de handleiding van de computer nogal summiere informatie geeft. De werking van de CLEAR-statement is afhankelijk van:
- geheugengrootte
- programma-omvang
- aantal gebruikte variabelen
- aantal array-dimensies
Vraag is dus: wat is de beste CLEAR statement voor een bepaald programma (vooral het programma CLAIRE van Teleac)? De subroutine in afb. 1 biedt een oplossing voor dit probleem; er wordt automatisch een optimale CLEAR statement gegeven. In afb.1 is als voor- beeld uitgegaan van de volgende arays:
A$(100), B$(15), C$(30,2) en N(40).
De subroutine moet u aan het begin van uw programma opnemen. In de regels 20 en 60 dienen alle arrays te worden geplaatst die in het programma worden gebruikt. Gebeurt dit niet, dan volgt een BASIC OM ERROR. In de regels 20 en 60 mag geen dimensionering met variabelen plaatsvinden, bijvoorbeeld: A=100:
DIM A$(A). Regel 60 is nodig omdat door de CLEAR statement in regel 50 de dimensionering in regel 20 teniet is gedaan. Verderop in het gebruikersprogramma mogen geen andere CLEAR-statements meer worden gebruikt. De regels 70, 75 en 80 mag men eventueel wel herhalen om te zien hoe- veel geheugenruimte door de strings is gebruikt.
Bij 48Kbyte machines resulteert deze subroutine in de mogelijkheid om een CLEAR-statement van meer dan 32767 te geven, hetgeen met een ,,normale” CLEAR niet mogelijk is. Dus, meer geheugenruimte voor meer en grotere programma’s!
Gebruik alle printposities
Degene die zijn Sorcerer heeft gekoppeld met een printer, zal waarschijnlijk hebben gemerkt dat nooit meer dan 64 printposities worden gebruikt, ook al heeft de printer er bijvoorbeeld 80 of 132.
Om toch over de volle regelbreedte van de printer te kunnen beschikken, moet u het aantal printposities dat u wenst
m.b.v. een POKE-statement in geheugenlocatie 322 zetten. Het programma in afb.2 geeft een voor- beeld. U zult merken dat op het scherm slechts 64 posities worden gebruikt en op de printer 80.

10 CLEAR 50
20 DIM A$(100),b$(15),c$(30,2),N(40)
30 POKE 325,(PEEK(433))
40 POKE 326,(PEEK(444)+3)
50 CLEAR
60 DIM A$(100),B$(15),C$(30,2),N(40)
70 J=FRE$(A$)
75 IF J<0 THEN I=J+65536
80 PRINT J;”BYTES VRIJ”
(afb. 1)

10 POKE 322,80:REM 80 PRINTPOSITIES
20 PRINT TAB(60);”ABCDEFGHIJKLMNOP”
30 POKE 322,64:REM 64 PRINTPOSITIES
40 PRINT”NORMAAL   !!”
50 PRINT TAB(60);”ABCDEFGHIJKLMNOP”
(afb. 2)

 

(Slechte) grappige brief van Expert in 1979

Als je in 1979/1980 bij Expert een Exidy Sorcerer kocht, kreeg je er een geprinte brioef bij. Vaag kon ik me hem nog herinneren, tot afgelopen week ik er eentje vond bij de twee Exidy's die ik gekocht had:

Geachte heer/mevrouw,

Mag ik mij even voorstellen ?

Mijn naam is EXIDY SORCERER, hetgeen tovenaar betekent, en inderdaad kan ik met een klein beetje assistentie van U 'schijnbaar' toveren.
Mijn baas wil niets weten van van dat toveren.
Het begon al toen hij mij in handen gaf van TELEAC
Tot op mijn 'botten' hebben zij mij uitgekleed om mijn tovenaarskunsten te weerleggen. En toen het Ministerie van Onderwijs, waar ik dienst moest doen in het studieprogramma van het Middelbaar Onderwijs. Die hebben mij ook nog eens flink laten zweten.
Ik heb natuurlijk moeten toegeven dat ik niet echt kan toveren, maar zij namen mij wel in dienst.

Meer dan 1500 TELEAC cursisten bewijs ik nu goede diensten en bij vele scholen ben ik reeds een graag geziene gast.

Men koos mij voor m'n betrouwbaarheid, uitbreidbaarheid, bedieningsgemak enz.

Ik moet het wel van gebruikers horen, want mijn baas laat niet veel los. Ik kan mij daar zo kwaad over maken, verschikkelijk gewoon.

Een stuk gereedschap heeft hij van mij gemaakt. Wanneer mensen naar mij vragen, begint hij doodgemoedereerd over zijn software-pakketten en zijn service te vertellen. Later in het gesprek zegt hij dan dat er een stuk gereedschap moet zijn om dat software-pakket te gebruiken. En dat mag ik dan zijn ! Zelfs randapparatuur noemt hij vaak nog voor mij. Efinn, hij doet maar. Mijn naam kan hij toch lekker niet veranderen.

IK BLIJF DE SORCERER, DE EXIDY SORCERER.

Intussen heb ik begrepen dat Uw specifieke interesse uitgaat naar: a-c-d-e-f-h-i-j-B-G- Mijn baas kan U deze informatie direct verstrekken.

Hopelijk tot ziens, of nog beter......., maak een afspraak voor een demonstratie!

Ondertussen verblijf ik op bovenstaand adres,

met vriendelijke groeten,

EXPERT
EXIDY SORCERER.

 


Grappig verhaaltje van Henk Wevers

Het was behoorlijk druk zaterdag op onze HCC-dag. Mensen overal, en ik heb dan ook voornamelijk ruggen gezien. Het veroveren van een drankje kostte me aardig wat tijd, en toen dat uiteindelijk was gelukt bleek er nog slechts één plaats vrij aan een tafeltje dat al door een wat oudere somber kijkende man was veroverd. “Is deze plaats nog vrij?”, vroeg ik vriendelijk glimlachend. Je vangt immers meer mie ren met stro op dan met azijn, nietwaar. Een knikje kon er amper af. Ik vatte dat maar op als een bevestiging. We waren beiden voorlopig even druk met onze verfrissing en ik bekeek deze sombere persoon eens wat nauwkeuriger. Mensen kijken is een van mijn favoriete hobby’s, naast het computeren dan. Hij leek me zo ‘n jaar of 70 en was voorzien van een schitterende snor, een waar kunstwerk op zich. Je ziet die niet zo veel meer deze dagen. U weet wel, zo eentje met van die lange tot spitsen ge draaide punten. Zijn haar en snor waren spierwit en omlijstten een gegroefd en verweerd gezicht. “Markant, dat wel”, dacht ik, “maar bijster toeschietelijk is ie niet. Wat zou zo iemand hier zoeken?”.
“Nogal druk vandaag hè?”, begon ik. Hij keek me zo mogelijk nog vernietigender aan en kreeg opeens mijn naam- kaartje op de borst in de gaten.
“Zo meneer, heb U ook wat te maken met dit gedoe hier?”, vroeg hij. Ik kreeg de indruk dat hij nu probeerde mijn naam uit zijn hoofd te leren.
“Zo ‘n beetje”, probeerde ik bescheiden, maar ik kwam er al niet meer tussen, hij had iets op zijn lever, dat hem kennelijk al jaren dwars zat. Hij had nu zijn slachtoffer gevonden en ik kon weinig anders doen dan luisteren, of onbeleefd de plaat poetsen. Ik besloot tot het eerste, nieuwsgierig naar wat de man te vertellen had.
“Schandalig, dat is het wat jullie doen, schandalig. “Zijn stem werd nu behoor lijk luid en diverse lieden keken al in onze richting.
“Jullie stoken de mensen maar op, met al die komputterdingen. Ze mosten het eigelijk verbiejen!
Dat ging me toch te ver, tenslotte had hij geen enkele verklaring voor deze onverwachte aanval. “Hoezo”, vroeg ik hem, “Ik begrijp Unie4 leg me dat eens uit?”.
Zijn rood geworden hoofd knikte en hij werd wat handzamer.
“Kijk”, zei hij, “het zit zo:
Een jaar of tien gelejen kreeg ik pensioen. Daar hadden mijn vrouw en ik ons op verheugd, maar dat viel eigenlijk wel wat tegen. Toen ik nog werkte, weet u, had ik eigenlijk alleen maar tijd voor de zaak. Voor hobby’s was er geen tijd
had ik niet altijd wat te doen. Nou vond ik dat zelf niet zo erg hoor, maar mijn vrouw kon daar niet zo tegen. Die moest er eerst behoorlijk aan wennen, dat ik haar de hele dag op de vingers keek, om het zo maar eens te zeggen. Na een paar jaar waren we er aan gewend, en omdat de televisie intussen ook ‘s-middags uit zond, vermaakten we ons best. Vooral Teleac, dat vonden we interessante programma ‘s. Daar keken we altijd naar. Gezellig was dat, een mooi programma op de TV, een kopje thee en samen zit ten kijken. En toen begon de ellende. Begint die teleac met een cursus micro dinges. Gek genoeg vond mijn vrouw dat erg interessant. Nou hoeven we bepaald niet op een stuiver te kijken hoor, dus nam ze zo ‘n abonnement op die lessen. Toen begon het eigenlijk al, die thee, die ik zo gezellig vond hê, die moest ik tijdens die cursus zelf maar zet ten. En nu vind ik dat nog niet zo erg hoor, dan heb je ook eens wat te doen, maar als ik eens wat wou zeggen over die juffrouw die bij het programma zit, dan werd er al sttt geroepen. En dat vind ik niet gezellig. Enfin, dat ene uurtje in de week gaf niet zoveel, en die Sonja was best aardig om naar te kijken hoor. Zo te zien begreep ze er even weinig van als ik, maar dat zal ze wel gespeeld hebben, dacht U ook niet?”.
Ik bromde wat in mijn baard, maar hij lette nauwelijks op mijn antwoord. Peinzend vervolgde hij: “In de zomer was er geen Teleac, en dat hielp me over mijn teleurstelling heen. Maar toen kwamen ze met de vervolgcursus. Daar was ook zo’n komputter bij nodig, maar tot mijn opluchting duurde het een hele tijd, voor die werd geleverd. Te gen de tijd dat ik het idee had, dat de zaak als een nachtkaars uitging, kwam er toch eentje, een sausijsje of zoiets. En toen waren de rapen echt gaar. In plaats van dat ene uurtje in de week voor de tv, zat mijn vrouw nu hele dagen achter dat ding. Als ik niet oppas gaat ze niet eens naar bed. Helemaal bezeten is dat mens. Weg gezellige uurtjes bij de T. V. met een kopje thee, weg praten, weg een klein wandelingetje met de hond samen. Nee, die lui van Teleac hebben geen idee, wat ze hebben aangericht. Van volwassen mensen zou je toch iets anders verwachten nietwaar?
En nou dit circus van jullie. Kost me ook nog een zaterdag. En wat is er nou te beleven hier, allemaal even gek van die computers. Schandalig!”. We waren weer terecht bij het begin. Hoewel ik met hem meevoelde, was ik toch niet van plan mijn dag te laten vergallen door zo ‘n zwartkijker. Laat ie zelf een hobby kiezen. Nee, ik voelde meer voor zijn vrouw. Ik mompelde een excuus en maakte dat ik wegkwam. Hij bleef peinzend achter. Ik heb hem nog één keer gezien die dag.
De charmante dame, die kennelijk zijn vrouw was stond geïnteresseerd te luisteren naar de uitleg van een verkoper over een floppydisk. Zo te zien zou de koop wel gesloten worden. Over de koppen van de menigte heen ontmoetten onze ogen elkaar, Hij staarde me verwijtend aan. Omdat ik het allemaal ook niet kon helpen keek ik een beetje beschaamd de andere kant op. Ik weet eigenlijk niet precies waar om, maar echt leuk is het die dag niet meer geworden.


Verslag van de eerste Sorcerer dag

Zaterdag 3 april was het dan zover. De eerste Sorcererdag in 1982!
Een fantastische dag! Wie had kunnen dro men dat de opkomst zo groot, zo massaal zou zijn. Op het officiële openingstijdstip van 10 uur stond er in het Veemarktrestaurant in Gouda al een lange rij kopers voor onder andere de ROM-pack-uitbreiding. Het aantal bezoekers wordt door menigeen op ruim 1000 ge schat!
Uit gesprekken, reacties en indrukken van bezoekers blijkt dat het Veemarktrestaurant gemakkelijk bereikbaar was mede aan de hand van de route- beschrijving in de vorige hccnieuwsbrief, dat de opkomst buiten verwachting was, dat de Sorcererdag zonder meer geslaagd was en dat het bestuur maar eens moet overwegen of gezien de grote belangstelling in de toekomst nog wel gebruik gemaakt kan worden van ‘De Bron’ in Utrecht.
Wat er allemaal tentoongesteld, te bekijken en te koop was, is reeds uitvoerig in de
hccnieuwsbrief van maart 1982 beschreven. Het ESGG ledenaantal bedroeg per ultimo februari 1981 ongeveer 200 en is na de Sorce rerdag de 700 gepasseerd.
De ESGG is bijna de grootste gebruikers- groep binnen de hcc.ROM-pack
Aangaande de EPROM of ROM-pack- uit breiding biedt het bestuur haar excuses aan. Niemand, ook het bestuur niet, had ver wacht dat er zo’n massale toeloop op deze EPROM zou ontstaan.
Op de Sorcererdag zelf heeft het bestuur kans gezien om nog een groot aantal EPROM’s geprogrammeerd te krijgen. Hier voor onze dank aan de firma B. 3. A. A. Netteler. (Niet te verwarren met onze secretaris).
Toch hebben wij in veel gevallen nog nee moeten verkopen. Het bestuur heeft verschillende mogelijkheden overwogen, waaronder het per Post verzenden van de EPROM. Voorts ook de mogelijkheid dat leden hun ROMpack naar het bestuur zouden opstu ren, dat het bestuurde EPROM in het ROM pack zou laten inbouwen en vervolgens de RøMpack weer terug zou zenden.
Gezien de extra werkzaamheden en gezien het feit dat het bestuur het verzenden van ROMpack’ s per post als een risico ervaart is gekozen voor de volgende oplossing: In nummer 2 van de ESGOperiodiek, dat in juni verschijnt zal mededeling worden gedaan hoe een EPROM besteld, betaald, gereserveerd en geleverd kan worden!

De Exidy Sorcerer gg op de hccdag

Dit is de eerste gelegenheid om te zeggen dat de hccdag op 28-11-1981 een grandioos succes voor de ESGG is geworden. Het was een drukte alom. Op deze dag is de derde cassetteband vol programma’s - waaronder bestandprogramma’ s - verkoopbaar gesteld en niet zonder succes. ‘ s Middags moest helaas al neen verkocht worden. Echter niet getreurd, op de Sorcererdag op zaterdag 27 maart 1982 is deze band, evenals de 2 andere handen weer in - hopelijk - voldoende hoe- veelheid beschikbaar. Dat de Sorcererdag eind augustus en de hccdag een zeer positieve uitwerking hebben, blijkt uit het verloop van het ledenaantal van de ESGG. Het aantal leden bedroeg per 28 juli 1981 355 per 29 augustus 452 en per 14 december was het aantal niet minder dan 590!
En toch zijn er veel mensen met een Exidy Sorcerer die nog geen lid van de ESGG zijn. Ken je iemand? Maak hem opmerkzaam op het kosteloze lidmaatschap bij de ESGG, mits men hcclid is.
Zoals de bezoekers van de hccdag in Utrecht op de ESGGstand misschien wel hebben op- gemerkt, heeft het bestuur een enquête gehouden om na te gaan of er belangstelling bestond voor een uitbreiding van de diensten van ESGG aan haar leden. De enquête stond in het teken van een collectieve verzekering en de uitgaaf van een - te betalen -eigen blad voor gebruikers van een Exidy Sorcerer.
Het ESGG-bestuur heeft plannen (mede)ontwikkeld voor een eigen periodiek dat zeer regelmatig gaat verschijnen. Hierdoor is het mogelijk om het contact tussen leden onderling en tussen leden en het bestuur te verstevigen. Thans kan nog niet eenduidig aangegeven worden de frequentie van verschijnen, het aantal pagina’s per nummer (vast of wisselend), de inhoud etcetera, maar het zal een ieder duidelijk zijn dat een zeer regelmatig verschijnende periodiek niet door het ESGG bestuur alleen van de grond getild kan worden. Ook de vormgeving, blad op Nieuwsbrief-formaat, blad op AS formaat, of semilosbladig systeem op AS formaat (zoals de Apple gg) is nog niet bepaald.
Wij vragen dan ook ieders medewerking en deze medewerking kan bestaan uit:
a. zitting nemen in de publicatieraad van de ESGG. Wie in de publicatieraad zitting wil nemen kan contact opnemen met elk bestuurslid, bij voorkeur Floor Vogelaar (voorzitter) en secretaris Charles Netteler.
b. regelmatig artikelen inzenden zodat de publicatieraad telkenmale over voldoende kopij beschikt. Artikelen kunnen worden ingezonden naar het vaste inzendadres, namelijk Chretien Peeters (penningmeester).
Bedenk wel, indien er geen of onvoldoende reacties komen zal het onmogelijk zijn om een eigen periodiek te laten verschijnen. Dus klim in de telefoon of in de pen! Wij rekenen op jullie.
Door de grote drukte is het mogelijk dat aan een aantal bezoekers de enquête is ontgaan, terwijl verder de afwezigen zich ook niet heb- ben kunnen uitspreken. Aan de hand van de uitgereikte/meegenomen formulieren is komen vast te staan dat van de 376 formulieren nog 264 moeten worden beantwoord. In het belang van alle sorcerer gebruikers verzoekt het bestuur daarom diegenen, die het formulier nog niet hebben ingeleverd, dit alsnog met spoed te doen, De leden die de enquête is ontgaan, of zij die niet in de gelegenheid waren de hccdag te bezoeken, kunnen de ondervermelde vragen op een briefkaart beantwoorden. Ook als u denkt dat om persoonlijke redenen de beantwoording voor u niet van belang is, moet toch worden aangedrongen op een -eerlijke-beantwoording van de vragen, in het belang van de andere leden.

De Exidy Sorcerer getest in de Hobbit

Sinds kort heeft Nederland er een aantal computershops bij: Expert. In totaal zijn er in Nederland 126 Expertwinkels die zich nu behalve op radio’s, TV’s, grammofoonplaten en huishoudelijke apparaten ook op de rnicrocomputermarkt hebben gestort.
In de ‘computercorner’ van deze winkels is een microcomputer van de Amerikaanse fabrikant Exidy Inc. te vinden, welke de naam ‘Sorcerer’ heeft meegekregen. Regelmatig zullen er in Hob-bit computer-tests verschijnen, waarvan deze ‘Exidy Sorcerer’ de eerste in de reeks is.

De Sorcerer is van origine een computer zonder beeldscherm, doch Expert levert er (tegen meerprijs) een bijpassende zwart/wit-TV bij (in dezelfde kleur behuizing) die door het omzetten van een schakelaartje aan de achterzijde verandert in een monitor. M.a.w., door het omzetten van de schakelaar wordt het HF-gedeelte van de TV uitgeschakeld.
De Sorcerer zelf bestaat uit een mooie, in beige kunststof uitgevoerde kast (af b. 1), waarin zich het toetsenbord en de micro computer bevindt. Afgezien van de voeding zijn alle componenten op één grote print aangebracht (afb. 2). De verbindingen met de buitenwereld, zoals de uitbreidingsbus, de parallelinterface, de serie interface en de aansluitingen voor het beeldscherm en de cassetterecorder, zijn aan de achterzijde van de kast uitgevoerd, voorzien van duidelijke proza: wat het is, en waar het voor dient.


Microprocessor
Het snel kloppend hart is van het type Z80, de opgevoerde versie van de 8080. Deze microprocessor kent in totaal 696 ver schillende instructies, waarvan de instructieset van de 8080 een bescheiden subset vormt. De adresseercapaciteit is 64 Kbyte en de verwerkingssnelheid van de processor is een factor 2 tot 3 hoger dan die van de 8080. De klokfrequentie van de Z80 is 4MHz.

Geheugen
In 4 Kbyte ROM is het monitorprogramma opgeslagen, terwijl de maximum RAM- capaciteit 48 Kbyte bedraagt. De Sorcerer is echter ook leverbaar met 8, 1 6 of 32 Kbyte RAM. De RAM-capaciteit kan bij die uitvoeringen direct worden vergroot door het simpelweg aanbrengen van extra geheugen-IC’s (type 2115). IC-voetjes en adresdecoders zijn reeds aanwezig. Het bijzondere van de Sorcerer is wel, dat men aan de zijkant van de kast een soort 8-track cassette kan inbrengen. In die cassette bevindt zich echter geen magneetband, maar een printje met 4,8 of 16 Kbyte ROM (zie afb. 3). In een dergelijke ROM-cassette is dan een kant en klaar applicatieprogramma opgeslagen, of een vertaalprogramma (interpreter of compiler) voor een hogere programmeertaal. Men heeft op dit moment de keuze uit ROM-cassettes voor wordprocessing, programma-ontwikkeling (Z80-assembler/disassembler editoren debugger), standaard 8 Kbyte-BASIC, DOS (Disk Operating System) en EPROM-programmering. Nietgering voor een computer die zo kost geleden in Nederland werd geintroduceerd. Meestal is een maand later de computer zelf nog niet eens leverbaar, laat staan een dergelijk pak software. Maar goed, we lieten ons even gaan en komen nu weer terug op de feiten. Die ROM-cassettes maken deel uit van het interne geheugen van de computer. Wanneer het apparaat wordt ingeschakeld, onderzoekt het monitorprogramma (dat zich in ROM’s op de computerprint bevindt en dus steeds aanwezig is), of een ROM-cassette is aangebracht. Is dit niet het geval, dan meldt de monitor zich en kan in machinetaal worden gewerkt. We komen daar straks op terug. Is wel een ROM-cassette aanwezig, dan geeft de monitor de besturing van het systeem over aan het programma’s die ROM’s, zo dat het betreffende vertaalprogramma of het applicatieprogramma zich meldt. Indien men voor bepaalde toepassingen de beschikking wil hebben over meer RAM dan de 48 Kbyte die intern kan wor den aangebracht, dan bestaat nog demo- gelijkheid om op de uitbreidingsbus een zgn. S-lOO extension unit’ aan te sluiten die de Sorcerer-bus omzet naar de S-100 norm. Met die S-100 extension unit is max. 128 Kbyte RAM (dynamisch) mogelijk.

Beeldscherm
Zoals gezegd beschikt de Sorcerer zelf niet over een beeldscherm, maar biedt Expert een bijpassende TV/Monitor voor een prijs van f 548,— (Wel wat aan de hoge kant voor een omgebouwde TV van ca. f 300,—). Op dit 12 inch scherm (= ca. 30cm) kunnen 1920 karakters worden weergegeven met een indeling van 30 regels x 64 karakters.
Ook is een professioneel beeldscherm leverbaar met een groen oplichtend beeld en voor degenen die het helemaal professioneel willen doen is zelfs een video/ disk-unit beschikbaar: een 30cm beeld scherm met daarnaast, in dezelfde behuizing, twee floppy disk drives.
Wat de Sorcerer zelf betreft, deze levert een video-signaal volgens CCIR-norm, zodat in principe elke monitor die aan deze norm voldoet kan worden aangesloten.
De beeldindeling van 30 x 64 is een vast gegeven; er is slechts één letterhoogte mogelijk. Wel heeft men de keuze uit hoofdletters en kleine letters, hetgeen is in te stellen met de SHIFT- of SHIFT-LOCK toets.

Het aantal grafische symbolen bedraagt 128. De helft daarvan, 64, is vast geprogrammeerd in een zgn. ASCII-PROM. De vorm van de andere 64 karakter betrekt de karaktergenerator uit een extra stukje RAM, dat door de gebruiker kan worden gevuld.
Bij elke toets op het toetsenbord horen 8 geheugenlocaties in die RAM en men moet zich die 8 locaties voorstellen als een 8 x 8 matrix waarmee het karakter wordt gevormd. Een ‘1’ in een geheugencel geeft een oplichtende punt op het beeldscherm. Bij een ‘0’ blijft de punt donker. Op deze manier kan men aan 64 toetsen dus een eigen karakter verbinden. De kwaliteit van de weergave op het beeldscherm is goed, mede dank zij het relatief grote formaat van het scherm.
Bovendien kan men helderheid en contrast naar eigen smaak instellen. Ter illustratie is in afb. 4 de karakterset van de Sorcerer weergegeven.

Toetsenbord
Hoewel het toetsenbord er erg mooi uit ziet, zijn we over de kwaliteit ervan minder tevreden. In de eerste plaats is een bepaalde aanslag vereist. Een karakter wordt pas door de computer herkend wanneer de betreffende toets weer wordt losgelaten. De handen moeten zich dus huppelend over het toetsenbord bewegen, omdat de computer anders bepaalde karakters niet herkent. Vervolgens is het zo dat het toetsenbord niet geheel dendervrij is, ongetwijfeld een software-aangelegenheid. Het programma moet na het binnenhalen van een karakter iets langer wachten voordat het toetsenbord opnieuw wordt ‘gescanned’. Tenslotte — en dat is misschien iets te ver gezocht maar het viel ons toch verscheidene malen op — zijn de kleuren van de toetsen en de opschriften erg ongelukkig gekozen: witte opschriften op beige toetsen. Bij een ook maar iets verkeerde licht val is een en ander moeilijk leesbaar. Zwarte opschriften zouden het beter hebben gedaan.
Nog even wat zakelijke gegevens. Het toetsenbord bestaat in totaal uit 79 toetsen. Aan de rechterzijde bevindt zich een afzonderlijk numeriek toetsenbord, erg handig wanneer veel getallen moeten worden ingetypt. De cijfers 0 t/m 9 zijn bovendien via de bovenste rij toetsen van het grote toetsenbord in te voeren. De vast geprogrammeerde grafische symbolen zijn op de toetsen aangegeven en rechts boven bevinden zich twee RESET-toetsen die beide moeten worden ingedrukt om de reset-functie uit te voe ren. Drukt men per ongeluk op één van deze toetsen dan heeft dat geen effect. Cursorbesturing is mogelijk met vier toetsen op het numerieke toetsenbord, in combinatie met de SHIFT-toets, terwijl m.b.v. de CLEAR-toets het scherm kan worden gewist.
Monitorprogramma
Het monitorprogramma is opgeslagen in 4Kbyte ROM en bestuurt het systeem wanneer geen ROM-cassette of program ma op diskette aanwezig is.
De volgende mogelijkheden zijn aanwezig:
— Dump, geheugeninhoud op het scherm weergeven.
— Enter, geheugenlocaties vullen via het toetsenbord.
— Save, geheugeninhoud op cassette- band opslaan.
— Load, informatie op cassetteband in het geheugen opslaan.
— Files, geeft de namen van alle files op cassetteband weer op het beeld scherm.
— Go, start de programma-uitvoering.
— Move, copiëert de inhoud van een geheugenblok naar een ander geheugenblok
— Test, voert een test uit van elke geheugencel van de RAM.
— Create, creëert een zgn. batch-tape op de cassetterecorder.
— List, geeft een lijst van alle batch-commando’s op de cassetteband.
— Over, beëindigt de batch-mode.
— PP, veroorzaakt een sprong naar het programma in de ROM-cassette.


BASIC
De bij het testapparaat geleverde BASIC interpreter (in ROM-cassette) was de versie van Microsoft, de zgn. standaard (8K- BASIC), ook wel Altair-BASIC genoemd. Om een indruk te geven van wat tegenwoordig standaard BASIC is, toont tabel 1 de beschikbare statements en ingebouwde functies. Zoals u ziet een vrij compleet pakket.
Aan de PEEK- en POKE-statements is een typische voorwaarde verbonden: het adres dat in deze statements moet worden opgegeven mag niet groter zijn dan 32767. Wil men een geheugenlocatie aanspreken met bijv. adres 42000, dan moet hier eerst 65536 van worden afgetrokken. Het resultaat kan dan als argument in de PEEK- en POKE-functie worden gebruikt.

Om dus data naar adres 42000 te ‘POKEN’, moet men schrijven: POKE -23536, data. Wanneer men m.b.v. een POKE-statement een karakter op een bepaalde plaats van het beeldscherm wil weergeven, moet hier wel degelijk rekening mee worden gehouden, omdat het beeldschermgeheugen zich bevindt op de adressen 61568 t/m 63487.


Interfaces
De Sorcerer heeft de volgende interfaces:
— cassetterecorder-interface, waarop een normale audiocassetterecorder kan worden aangesloten. M.b.v. een speciale kabel heeft men bovendien de mogelijkheid om twee cassette recorders aan te sluiten en deze volledig door de computer te laten besturen (‘remote control’, een mooi woord voor alstandsbediening).
— parallel-interface, een 8-bit invoer/uitvoerpoort die geschikt is voor de koppeling met bijv. een Centronics-printer.
— serie-interface volgens RS232-norm. Via deze interface kan de Sorcerer bij voorbeeld worden gebruikt als terminal. Ook kan op deze interface een modem worden aangesloten zodat de computer via een telefoontje informatie kan uitwisselen met andere computers.
uitbreidingsinterface, waarop de Exidy S-100 expansion unit kan worden aangesloten, zodat men gebruik kan maken van uitbreidingen zoals een 16 Kbyte statische RAM-kaart, een 48 Kbyte dynamisch RAM-kaart, een spraakherkenningseenheid, A/D en D/A-omzetters, enz. De S-100 bus expansion unit biedt plaats aan maximaal 6 kaarten. Op de uitbreidingsbus kan ook direct een mini-floppy disk drive worden aangesloten. Daar heeft men dus niet eerst de expansion unit voor nodig. Deze mini-floppy disk heeft een op slagcapaciteit van 180 Kbyte per schijf.
Software-ondersteuning Op diskette zijn de volgende vertaalprograrnma’s voor het werken in een hogere programmeertaal beschikbaar:
— APL-interpreter
— COBOL-compiler
— FORTRAN-compiler
— PASCAL-compiler/interpreter (UCSD-versie)
— CBASIC
— MBASIC-interpreter
Een greep uit de Nederlandstalige applicatieprogramma’s (eveneens op diskette):
— bedrijfsadministratie
— loonadministratie
— voorraadadministratie
— ledenadministratie sterkteberekeningen (o.a. voor beton)
— tekstverwerking
— patiëntenadministratie
Deze programma’s werken alle onder besturing van het bekende CP/M (Control Program Monitor)-programma.
De hobbyïst kan bovendien kiezen uit een vrij groot aantal spelenprogramma’s (in het dialectloos Nederlands) die op cassetteband worden geleverd.
Zonder overdrijving mogen we rustig stellen dat een dergelijke software-pakket voor nederland uniek is.


Conclusie
De goedkoopste uitvoering van de Sorcerer, met 8 Kbyte RAM, kost! 2898,— (excl. BTW).Tellen we daar f 548,—(excl. BTW) bij op voor de bijpassende monitor (ook als normale TV te gebruiken) dan hebben we voor f 3318,— (excl. BTW) een vrij compleet systeem met een redelijke hoeveelheid RAM.
Gaan we deze prijs/prestatieverhouding echter vergelijken met die van bijv. de PET of de TRS-80, dan komt de Sorcerer minder gunstig uit de bus. De nieuwe PET (CSM) met het ‘goede’ toetsenbord en 32 Kbyte RAM kost f 3300,—. Eenzelfde prijs geldt voor de TRS-60. Bovendien is het indrukwekkende software-paket van de Sorcerer alleen te gebruiken in combinatie met een floppy disk. Bekijken we de zaak van de andere, professionele, kant en gaan we een administratief systeem samenstellen met floppy disks, een printer, een beeldscherm en kant en klare software, dan slaat de weegschaal voor de Sorcerer met een donderende klap naar de goede kant door. Noem de voordelen maar op: S-100 bus, floppy disk, printer en professioneel beeldscherm direct aan te sluiten, vrijwel alle bekende hogere programmeertalen beschikbaar, een compleet pakket Neder landstalige software, enz. En laten we ook de mogelijkheden van procesbesturing niet vergeten. Voor de S-100 bus is een zo grote verscheidenheid aan interfacekaarten leverbaar, dat er ook voor vrijwel elk probleem wel een oplossing is. Rest ons alleen te hopen dat men snel iets doet aan het toetsenbord, een belangrijk onderdeel van een dergelijk systeem, dat in kwaliteit toch ver achterblijft bij de rest van de Exidy Sorcerer.
Importeur van de Exidy Sorcerer is
Compudata in ‘s-Hertogenbosch
(073)21 5700.
De distributie wordt verzorgd door Expert
Nederland BV, Gildenstraat 7, 3861 RE
Nijkerk (03494) 524 19.